Wanda

Piszę co myślę

Wpisy z tagiem: Beskid Śląski

 Wojtkowi P. w podzięce za pewien uśmiech…

Chcąc  zyskać na urodzie warto wziąć się za czytelnictwo. Najpierw czyta się bez wyboru, co popadnie. Potem przychodzi czas namysłu. Łaską, szczęściem  jest na starcie rozumna i rozmiłowana w przedmiocie polonistka

Moje prapoczątki – Pani od polskiego: Janina Smulska. Szkoła Podstawowa im. Stanisława Konarskiego w Tarnowie.

Teraz czytam maniakalnie. Jerzy Pilch: malarz słowem, frazą, rozumnie, jasno, bez blagi. Kocham Wiślan – po kolei:  Andrzeja Wantułę, Adama Pilcha, stryja Adama, Jerzego( Jurlka) Cieślara, Starego Kubicę, a  z pozaludzkich istot wszystkie matczyne psy i Reksa fotografa Wisełki. Rumuński prozaik Emile Cioran: kto się wdroży, wgryzie w Jego teksty jest mi bratemsiostrą i jednością w zachwycie. Czytać Ciorana poradził mi…. no kto? Jerzy Pilch.

Łowię beskidzkie wątki: obłoki nad Czantorią, wsparty o stok, wiecznie lodowaty dom. Obłaziec, Cyrhla, Bukowa rwą serce do wędrówki.
Nie mam smaku do wyznań, do aśramozborówkościelnychkrucht i trucheł. Nie boję się śmierci, ale wzdragam się przed bólem.

Mam mało czasu. Każdy ma mało. Dziecko też, ale gówniarz  mało wie. Cechą czasu jest niedostatek. Na każdą czynność warto zawarować głęboki  garniec czasu.

Mam sporo do zrobienia. Codzienne przygotowywanie posiłków, treningi, opieka nad Martą. Szycie i przeróbki odzieży są pospołu tłem, źródłem i zasadą. Jeans i moro – to z bawełny, a na lato niebarwiony len.
Rozmowa…Przed rozmową przygotowuję konspekt, w nim ponumerowane argumenty -  argumenty we wstępie, rozwinięciu i zakończeniu.
I mam apetyt na słowa. Są słowa urodziwe, wielkiej urody, takie sobie i niemało jest słów brzydkich.  Mam na myśli słowa, które fonetycznie brzydko brzmią.

 

 

Beskid Śląski jest najbardziej na zachód wysuniętą grupą górską Beskidów Zachodnich, jest najbardziej na zachód wysuniętym fragmentem Karpat w polskich granicach. Prezentuje się jako zwarty masyw Pasma Wiślańskiego zwanego Pasmem Baraniogórskim z słynnym Skrzycznem (1257m n. p.m.).

Beskid Śląski – region o powierzchni ok.700 km kw. Graniczy od zachodu z Beskidem Śląsko Morawskim (Czechy). Granica przebiega: od Przełęczy Jabłonkowskiej poprzez Pasmo Stożka Wielkiego i Czantorii,  poprzez Pogórze Cieszyńskie do Trzyńca. Od północy graniczy z Pogórzem Śląskim; poprzez ( od zachodu): Trzyniec, Grodziec, Jaworze i Bielsko Białą. Granica wschodnia to od północy patrząc: dolina Białej, obniżenie Bramy Wilkowickiej, Kotlinę Żywiecką, dolinę Soły w górę rzeki na południe aż do Milówki, czyli sąsiaduje z Beskidem Małym  i Żywiecczyzną.

Od południa nasz region graniczy z Beskidem Żywieckim; od Przełęczy Zwardońskiej wzdłuż drogi krajowej nr 69 ( Laliki, dolina potoków Czerny, Roztoka, aż  do Milówki.

Ukształtowanie, rzeźba terenu.

Na Beskid Śląski składają się dwa rozciągnięte południkowo pasma górskie rozdzielone doliną Wisły. Na zachodzie Pasmo Stożka Wielkiego i Czantorii a w środkowo wschodnią części regionu zajmuje Pasmo Wiślańskie zwane Pasmem Baraniej Góry.
Pasmo ma postać długiego, powyginanego wału górskiego .Rozdziela on dolinę Soły od doliny Wisły.

Pasmo to wysyła liczne ramiona i wymienię najważniejsze – z punktu widzenia turysty:
na północny zachód ramię Starego Gronia 792m n.p.m., które od Przełęczy Salmopolskiej czyli od Grabowej 907m n.p.m.,  poprzez widokową Horzelicę 797m n.p.m., Malinę 579m n.p.m. opada ku dolinie Brennicy. Pasmu towarzyszą dolina Hołcyny i Leśnicy będące lewobrzeżnymi dopływami Brennicy.
   Na północ rozciaga się ramię z Beskidem Węgierskim; od Grabowej poprzez Kotarz 985m n.p.m. Hyrcę 929m n.p.m., które opada w kierunku Przełęczy Karkoszczonka.
Na zachód od Przełęczy Salmopolskiej – długie i bardzo atrakcyjne turystycznie ramię Równicy 884m n.p.m. z Jawierznym 799 m n.p.m.,  Smerekowcem 835 m n.p.m.,  tu Trzy Kopce Wiślańskie 840m n.p.m. , Orłowa 813 m n.p.m. i Równica 884m n.p.m.
Ramiona południowe: od Baraniej Góry 1220 m n.p.m. poprzez Równiański Wierch 1160 m n.pm., Karolówkę 931m n.p.m., Gańczorkę 909m n.p.m.,Tyniok 891m n.p.m.,  i  na południe w kierunku Przełęczy Zwardońskiej do Sołowego Wierchu 848m n.p.m.
Na północ baraniogórski masyw wysyła ramię, które kulminuje w przepieknej postaci Skrzycznego 1257m n.p.m. Ramię kończy zalesione wzniesienie Skalite 863 m n.p.m.,  które dominuje nad doliną Żylicy .

Przełęcz Salmopolska: 934 m n.p.m.

W tradycji od stuleci jest w użyciu jest nazwa: Biały Krzyż.

Obniżenie między wzniesieniami : od północy Grabowa 907m n.p.m.  -  od wschodu Malinów 1114m n.p.m. Bardzo ważne miejsce geograficznie, historycznie a nade wszystko komunikacyjnie.Biegnie tędy droga wojewódzka 942 – łącząca Szczyrk z Wisłą i oddziela dolinę Żylicy od doliny Brennicy. Wije się kilkoma zakosami.  Oddano ją do użytku w 1968 roku.
W pobliżu przełęczy jest Jaskinia Salmopolska; 100 m korytarzy, ma zawaliskowy charakter i jest Pomnikiem Przyrody Nieożywionej.

Nazwa Biały Krzyż pochodzi od białego krzyża, który stoi nad samą przełęczą od czasów niepamiętnych. U stóp krzyża położono kamienne tablice z rzymskimi cyframi przykazań, W piaskowcu wyryte wersety z Starego i Nowego Testamentu. To inicjatywa proboszcza parafii ewngielicko – augsburskiej z Szczyrku. Jana Byrda.
Kiedyś stało tu schronisko zbudowane z inicjatywy Beskideverein. Z przełęczą wiążą się dramatyczne wydarzenia z czasów II W Ś.

Najpiękniejsza jest opowieść związana z nieistniejącym współcześnie przysiółkiem Salmopol.

Nazwa przełęczy pochodzi od nazwy tego właśnie miejsca. W XVII wieku tu osiedlili się ludzie pochodzący z Księstwa Cieszyńskiego i  będący wyznania luterańskiego. Ratowali się przed prześladowaniem.
Wysoko w górach założyli osadę. Zbudowali domy cudem uczepione stoków. Zbudowali też spory, drewniany dom z przeznaczeniem w połowie na zbór a w połowie na szkołę.
To była doskonała szkoła. Doskonali nauczyciele i doskonałe  dzieci….
Gospodarzyli na skrajnie nieurodzajnej ziemi. Nie mieli koni, sami zaprzęgali się do prac na roli…. Nieznane tu było: nędza, niechlujstwo, chamstwo i alkohol. Karczmy nie było…

Dziś przysiółek nie istnieje, wieś wcielono do Szczyrku. Zlikwidowano też szkołę / pomimo protestów/
 Zachowuję to miejsce w serdecznej pamięci…..